Skip to main content
astrojar
Menu
EN हिं ಕ
Ask your first question

मोफत धडे · ज्योतिषाचे मूलतत्त्व

Jyotish shastra Marathi: ज्योतिष शिका, 12 राशी, 12 भाव आणि नवग्रह

नवशिक्यांसाठी: 12 राशी आणि त्यांचे स्वामी, कुंडलीतील 12 भाव आणि प्रत्येक लग्नासाठी त्यांचे स्वामी, आणि नवग्रह. प्रत्येक गोष्ट शास्त्राच्या अध्याय आणि श्लोकासह.

लेखक · प्रकाशित · अद्ययावत · BPHS (आर. संथानम अनुवाद) शी पडताळले

थोडक्यात

Jyotish shastra Marathi: ज्योतिष (इंग्रजीत astrology) हे भारताचे पारंपरिक शास्त्र आहे; ते जन्माची अचूक तारीख, वेळ आणि ठिकाण यांवरून मांडलेली कुंडली वाचते. ज्योतिष शास्त्र शिकण्याचा क्रम: आधी 12 राशी आणि त्यांचे स्वामी ग्रह, मग कुंडलीतील 12 भाव, मग नवग्रह, आणि शेवटी दशा. या पानावरील प्रत्येक गोष्ट बृहत् पराशर होरा शास्त्राच्या (BPHS) अध्याय आणि श्लोकासह दिली आहे.

12 राशी आणि त्यांचे स्वामी कोण?

उत्तर भारतीय कुंडलीत प्रत्येक भावात लिहिलेला अंक त्या राशीचा क्रमांक असतो: 1 मेष, 2 वृषभ, आणि असेच 12 मीनपर्यंत.

क्रमांक राशी इंग्रजी नाव स्वामी ग्रह
1 मेष Aries मंगळ
2 वृषभ Taurus शुक्र
3 मिथुन Gemini बुध
4 कर्क Cancer चंद्र
5 सिंह Leo रवी
6 कन्या Virgo बुध
7 तूळ Libra शुक्र
8 वृश्चिक Scorpio मंगळ
9 धनु Sagittarius गुरू
10 मकर Capricorn शनी
11 कुंभ Aquarius शनी
12 मीन Pisces गुरू

राशींचे स्वामी: BPHS अध्याय 3, श्लोक 51-54. राहू आणि केतू कोणत्याही राशीचे स्वामी नाहीत.

कुंडलीतील 12 भाव काय दाखवतात?

लग्नापासून (पहिला भाव) मोजल्यावर 12 भाव मिळतात. प्रत्येक भाव जीवनाची काही क्षेत्रे दाखवतो.

भाव नाव BPHS नुसार काय दाखवतो
पहिला भाव तनु शरीर, रूप, बुद्धी, वर्ण, बल, सुख-दुःख आणि स्वभाव (श्लोक 2)
दुसरा भाव धन धन, अन्न, कुटुंब, धातू आणि रत्ने (श्लोक 3)
तिसरा भाव सहज धैर्य, भावंडे, सहायक, शिकवण आणि प्रवास (श्लोक 4)
चौथा भाव बंधु आई, नातेवाईक, वाहने, सुखसोयी, जमीन आणि घरे (श्लोक 5)
पाचवा भाव पुत्र संतती, विद्या आणि ज्ञान, मंत्र, आणि अधिकार व त्याची हानी (श्लोक 6)
सहावा भाव अरि शत्रू, जखमा आणि व्रण, मामा आणि सावत्र आई (श्लोक 7)
सातवा भाव युवती जोडीदार आणि विवाह, प्रवास आणि व्यापार (श्लोक 8)
आठवा भाव रंध्र आयुष्य, युद्ध आणि शत्रू, मृताचे धन (वारसा), भूत आणि भविष्य (श्लोक 9)
नववा भाव धर्म भाग्य, धर्म आणि तीर्थयात्रा, जोडीदाराचा भाऊ आणि भावाची पत्नी (श्लोक 10)
दहावा भाव कर्म व्यवसाय, अधिकार, सन्मान, वडील, परदेशवास आणि कर्ज (श्लोक 11)
अकरावा भाव लाभ उत्पन्न, लाभ आणि समृद्धी, सून (श्लोक 12)
बारावा भाव व्यय खर्च, शत्रूंच्या छुप्या कारवाया आणि जीवनाचा अंत (श्लोक 13)

भावांचे फल: BPHS अध्याय 11, श्लोक 2-13.

कुंडलीतील 12 भावांचे स्वामी कोण?

एखाद्या भावाचा स्वामी म्हणजे त्या भावात असलेल्या राशीचा स्वामी ग्रह. उदाहरण: मेष लग्नाच्या सातव्या भावात तूळ राशी येते, म्हणून सातव्या भावाचा स्वामी शुक्र. खाली प्रत्येक लग्नासाठी 1 ते 12 भावांचे स्वामी आहेत.

लग्न 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
मेष मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू
वृषभ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ
मिथुन बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र
कर्क चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध
सिंह रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र
कन्या बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी
तूळ शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध
वृश्चिक मंगळ गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र
धनु गुरू शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ
मकर शनी शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू
कुंभ शनी गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी
मीन गुरू मंगळ शुक्र बुध चंद्र रवी बुध शुक्र मंगळ गुरू शनी शनी

राशीवर आधारित (whole-sign) भाव. स्वामी वरच्या तक्त्यावरून मोजले आहेत, हाताने लिहिलेले नाहीत.

नवग्रह कोणते?

कुंडलीत नऊ ग्रह पाहिले जातात. राहू आणि केतू हे भौतिक ग्रह नाहीत: ते चंद्राचे उत्तर आणि दक्षिण पात (nodes) आहेत, म्हणून त्यांना छाया ग्रह म्हणतात (BPHS अध्याय 3, श्लोक 11).

ग्रह इंग्रजी नाव स्वराशी
रवी Sun सिंह
चंद्र Moon कर्क
मंगळ Mars मेष आणि वृश्चिक
बुध Mercury मिथुन आणि कन्या
गुरू Jupiter धनु आणि मीन
शुक्र Venus वृषभ आणि तूळ
शनी Saturn मकर आणि कुंभ
राहू Rahu कोणतीही राशी नाही (छाया ग्रह)
केतू Ketu कोणतीही राशी नाही (छाया ग्रह)

ज्योतिष शिकण्याचा योग्य क्रम कोणता?

  1. 1

    राशी आणि स्वामी

    12 राशी आणि प्रत्येक राशीचा स्वामी ग्रह लक्षात ठेवा (वरचा तक्ता).

  2. 2

    कुंडलीतील 12 भाव

    लग्नापासून भाव मोजा आणि प्रत्येक भाव काय दाखवतो ते जाणून घ्या.

  3. 3

    नवग्रह

    कोणता ग्रह कोणत्या भावात आहे आणि तो कोणत्या भावांचा स्वामी आहे ते पाहा.

  4. 4

    दशा

    कोणता ग्रह कधी फळ देईल ते विंशोत्तरी दशा सांगते. स्वतःच्या कुंडलीवर सराव करा.

ज्योतिषाबद्दल प्रश्न

ज्योतिष म्हणजे काय?

ज्योतिष हे भारताचे पारंपरिक शास्त्र आहे. ते जन्माची अचूक तारीख, वेळ आणि ठिकाण यांवरून मांडलेली कुंडली वाचते, निरयन (sidereal) राशिचक्र वापरते आणि दशांद्वारे काळ सांगते.

ज्योतिषाला इंग्रजीत काय म्हणतात?

ज्योतिषाला इंग्रजीत astrology म्हणतात, आणि भारतीय ज्योतिषाला Vedic astrology.

ज्योतिष शास्त्र कसे शिकावे?

क्रमाने: आधी 12 राशी आणि त्यांचे स्वामी, मग कुंडलीतील 12 भाव, मग नवग्रह, आणि मग दशा. प्रत्येक टप्पा स्वतःच्या कुंडलीवर करून पाहा. Astrojar तुमची कुंडली मोफत दाखवते.

कुंडलीत किती भाव असतात?

12 भाव: तनु, धन, सहज, बंधु, पुत्र, अरि, युवती, रंध्र, धर्म, कर्म, लाभ आणि व्यय. पहिला भाव म्हणजेच लग्न.

नवग्रह कोणते?

रवी, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र, शनी, राहू आणि केतू.

ज्योतिष खरे असते का?

कोणीही पक्क्या भविष्याचे वचन देऊ शकत नाही. कुंडली पारंपरिक नियमांनुसार प्रवृत्ती आणि कालखंड दाखवते. Astrojar आपले काळाचे नियम खऱ्या, तारखा असलेल्या जीवनातील घटनांवर तपासते आणि काय चालते ते स्पष्ट सांगते.

पुढे वाचा

स्रोत

  • BPHS अध्याय 3, श्लोक 11 आणि 51-54 (ग्रह आणि राशींचे स्वामी).
  • BPHS अध्याय 11, श्लोक 2-13 (प्रत्येक भाव काय दाखवतो).

अध्याय आणि श्लोक क्रमांक आर. संथानम (R. Santhanam) यांच्या BPHS च्या इंग्रजी अनुवादानुसार (Ranjan Publications) आहेत.

हे शास्त्रग्रंथांचे पारंपरिक विवेचन आहे, शिकण्यासाठी आणि विचारासाठी. हे तुमच्यासाठी केलेले भविष्य नाही, आणि वैद्यकीय, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्लाही नाही.

तुमच्या कुंडलीबद्दल विचारा

जन्मतारीख, वेळ आणि ठिकाण देऊन मोफत साइन अप करा: तुमच्या चार्ट कार्डवर राशी, नक्षत्र आणि लग्न दिसते. पहिले 3 प्रश्न मोफत. मराठीत विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे सध्या हिंदीत येतात; इंग्रजीही निवडता येते.

पहिला प्रश्न विचारा रिपोर्ट्स (इंग्रजीत)